CDKN2A молекулалық-биологиялық маркерінің тоқ ішек обырын ерте диагностикалаудағы рөлі

Аңдатпа

Өзектілігі: Колоректалды обыр (КРО) әлем бойынша қатерлі ісіктерден болатын өлім-жітімнің жетекші себептерінің бірі болып қала береді, бұл көбіне кеш диагностикалауға байланысты. Соңғы жылдары алдын ала ісік алдындағы өзгерістерді ерте анықтауға арналған қолжетімді әрі сезімтал молекулалық маркерлерді іздеу ерекше өзектілікке ие болды. Бұл, әсіресе ұлттық скринингтік бағдарламалары жоқ және колоноскопияның қолжетімділігі төмен мемлекеттер үшін маңызды, соның ішінде Өзбекстанда. Ең көп зерттелген маркерлердің бірі — жасуша циклін реттеуде негізгі рөл атқаратын ісік супрессоры CDKN2A генінің гиперметилденуі.

Зерттеудің мақсаты – тоқ және тік ішектің полиптері мен полипозы бар науқастарда CDKN2A промотор аймағының гиперметилдену жиілігін және оның дисплазияның морфологиялық белгілерімен байланысын зерттеу.

Әдістері: Зерттеуге ішектің ісік алды түзілімдері бар 31 науқас енгізілді. Шырышты қабық биоптаттары мен қан плазмасы метилге-спецификалық ПТР әдісімен талданды.

Нәтижелері: CDKN2A гиперметилденуі 17 науқаста (54,8%) анықталды. Полиптері бар науқастарда метилдену жиілігі 65%, ал полипозы бар науқастарда – 36,4% құрады (p = 0,043). Морфологиялық өзгерістермен тікелей байланыс орнатылды: гиперметилденуі бар науқастарда орташа дисплазия жиі байқалды (70,6%), ал маркер теріс науқастарда жеңіл дисплазия немесе оның болмауы басым болды.

Қорытынды: Алынған деректер CDKN2A гиперметилденуі КРО патогенезіндегі ерте маркер болып табылатынын және ісік алды процестің үдеуімен тығыз байланысты екенін растайды. MSP-ПТР әдісі жоғары сезімталдық пен қолжетімділікті көрсетті, бұл оны Өзбекстанның өңірлік зертханаларына енгізу үшін перспективалы етеді. CDKN2A тәуекелді стратификациялау критерийі, молекулалық скринингтің компоненті және ішектің ісік алды өзгерістері бар науқастарды жекелендірілген бақылаудың негізі ретінде қолданылуы мүмкін.