^кпенің қатерлі ісіктеріндегі р53 және EGFR генінің мутациялық зақымдануы
DOI:
https://doi.org/10.52532/Кілт сөздер:
мутациялар, делециялар, р53 гені, р53 мРНҚ, EGFR гені, шектеу, өкпенің жалпақ жасушалық карциномасы (ӨЖЖҚ^), өкпе аденокарциномасы (ӨАДК)Аңдатпа
Өзектілігі: әлемде, оның ішінде Қазақстанда өкпе обырымен сырқаттанушылықтың көбеюі, тұқымқуалаушылық формаларында скринингтің болмауы, өлім-жітімнің жоғары көрсеткіштері және науқастардың өмір сүруінің төмендігі аурудың молекулалық-генетикалық негізін зерттеу қажеттілігін негіздейді.
Қазіргі уақытта өкпенің қатерлі ісігін диагностикалау үшін гендердің мутациялық зақымдануын зерттеуді кеңейтудің нақты тенденциясы байқалады. Алай-да, көптеген генетикалық мутациялар ғылыми әдебиеттерде жеткілікті түрде сипатталмаған, сондықтан олардың көпшілігі үшін олардың болжамды және диагностикалық құндылығы туралы мәліметтер жоқ.
Зерттеудің мақсаты: р53 гендік мутациясының ерекшелігін анықтау және 19 экзондағы жойылуды және әртүрлі гистогенездің қатерлі өкпе ісіктеріндегі 21 EGFR экзонындағы L858R мутациясын анықтау.
Зерттеу әдістері: өкпе қатерлі ісігі (өкпенің жалпақ жасушалы қатерлі ісігі (ӨЖЖҚ^) және өкпе аденокарциномасы (ӨАДК) бар науқастардың ісіктері (200 үлгі) мен іргелес тіндеріндегі мутацияны диагностикалау р53 генінің фрагменттерін күшейткеннен кейін және р53 cDNA-дан кейін, мРНҚ-ның кері реакциясынан кейін, полимеразды тізбекті реакция (ПТР), электрофорез және ecor1-және Pst1-рестриктазды өңдеу арқылы жүргізілді. Сондай-ақ, өкпе қатерлі ісігінің 263 үлгісінде нақты уақыт режимінде ПТР көмегімен 19 экзондағы жою және 21 EGFR экзонындағы L858R мутациясы бағаланды.
Зерттеу нәтижелері: ӨЖЖҚ^ және ӨАДК үлгілерінің жартысында р53 генінің өрнегі анықталған жоқ. Үлгілерді рестриктазалармен өңдеу нәтижесінде зерттеле-тін ӨЖЖҚ^ үлгілерінде 100% және ӨАДК үлгілерінде 75% р53 мРНҚ мутацияларының болуы анықталды. ӨЖЖҚ^ және ӨАДК үлгілерінде р53 генінің 5-6 экзон-интрондық фрагментінде, тиісінше 50% және 70% мутациялар анықталды. ӨЖЖҚ^ үлгілерінің 60%-ында р53 генінің 7-9 экзонды-интрондық фрагментінде мутациялар анықталды. Өкпе ісіктерінің 263 үлгісінің 65-інде EGFR тирозин киназының ингибиторларына сезімталдықты арттыратын эпидермальды өсу факторы (EGFR) рецеп-тор генінің 19 және 21 экзонындағы мутациялар анықталды .
Қорытынды: ӨЖЖҚ^ және ӨАДК үлгілерінің көпшілігінде анықталған р53 ген мутациясы аурудың ауырлығын диагностикалау және болжау үшін осындай зерттеуді қолдануға мүмкіндік береді. Анықталған EGFR мутациялары мақсатты терапияның тиімділігін болжауға мүмкіндік береді.
