Аналық без обыры бар әйелдердің өмір сүру сапасына әлеуметтік-экономикалық және психологиялық факторлардың әсері (Қазақстан, Абай облысы мысалында)
DOI:
https://doi.org/10.52532/2521-6414-2025-3-77-531Кілт сөздер:
Аналық без қатерлі ісігі, өмір сапасы, мазасыздық және депрессия, онкопсихология, отбасылық қолдау, эмоционалды әл-ауқатАңдатпа
Өзектілігі: Зерттеу аналық без ісігі диагнозы қойылған әйелдердің денсаулық жағдайын талдауға, олардың өмір сүру сапасына әсер ететін факторларды анықтауға, сондай-ақ медициналық қызметтерге қолжетімділік пен ақпараттандыру деңгейін бағалауға арналған. Аналық без ісігі әйелдер арасында кең таралған онкологиялық аурулардың бірі болып табылады, оны кеш анықтау көбінесе жағымсыз нәтижелерге әкеледі. Науқас өмірінің әртүрлі аспектілері оның эмоционалдық және физикалық әл-ауқатына қалай әсер ететінін түсіну маңызды.
Зерттеудің мақсаты – Абай ауданындағы (Қазақстан Республикасы) аналық без обырынан зардап шегетін әйелдердің өмір сүру сапасына әлеуметтік-экономикалық және психологиялық факторлардың әсерін анықтау және көп орталықты зерттеу шеңберінде факторлар арасындағы қалыптасқан байланыстарды бағалау.
Әдістері: Зерттеуге аналық без ісігі диагнозы қойылған 35 әйел қатысты. Деректерге дейінгі жол уақыты, білім деңгейі, отбасылық жағдайы, қаржылық жағдайы, жақындарына күтім көрсету міндеттерінің болуы және науқастарды мазалайтын симптомдар туралы сұрақтарды қамтитын сауалнама арқылы жиналды. Алынған деректерді интерпретациялау үшін сандық және сапалық талдау әдістері қолданылды.
Нәтижелері: Әйелдердің 68,6%-і медициналық мекемеге 30-60 минут ішінде жететінін, бұл олардың жалпы жағдайына әсер ететінін көрсетті. Әйелдердің 54,3%-і орта кәсіптік білімге ие болды. Респонденттердің 54,3%-і үйленген, бұл әлеуметтік қолдау бар екенін білдіреді. Әйелдердің 48,6%-і табыстарын орташа деп бағалаған, бұл емдеуге қолжетімділікке әсер етуі мүмкін. Респонденттердің 68,6%-інде күтім көрсету міндеттері болмаған, бұл эмоционалдық жүктемені азайтуы мүмкін. Ең көп алаңдатқан мәселелердің қатарында жалпы әлсіздік (48,6%) және іштің үлкеюі (57,1%) болды. Көптеген әйелдер онкогинекологтарға жүгінген (42,9%).
Қорытынды: Зерттеу көрсеткендей, білім деңгейі және қаржылық жағдай сияқты әлеуметтік-экономикалық факторлар аналық без ісігімен ауыратын әйелдердің өмір сүру сапасына айтарлықтай әсер етеді. Әйелдердің айтарлықтай пайызы медициналық мекемеге уақытында жете алған және медициналық мамандарға қол жеткізген, бұл уақытылы диагноз қою мен емдеуді қамтамасыз етудің маңыздылығын көрсетеді. Алайда, ауру туралы ақпараттандыру деңгейін және психологиялық қолдауға қолжетімділікті арттыру қажет.
Негізгі сөздер: Аналық без қатерлі ісігі, өмір сапасы, мазасыздық және депрессия, онкопсихология, отбасылық қолдау, эмоционалды әл-ауқат.