HER2 және Bcl-2 альтерацияларының ұсақемесжасушалы өкпе обырындағы биологиялық және клиникалық маңызы, сондай-ақ терапиялық әдістердің перспективалары: әдебиетке шолу

Аңдатпа

Өзектілігі: Өкпенің қатерлі ісігі бүкіл әлемде қатерлі ісік өлімінің жетекші себептерінің бірі болып қала береді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметі бойынша, жыл сайын бұл аурудан 2,2 миллионнан астам жаңа жағдай және 1,8 миллион адам қайтыс болады. Диагностика мен емдеудегі жетістіктерге қарамастан, ұсақемесжасушалы өкпе обырының  (ҰЕЖӨО) болжамы, әсіресе соңғы кезеңдерінде, қолайсыз болып қала береді. Молекулярлық және генетикалық биомаркерлер диагностиканы жақсартуда және терапияны таңдауда маңызды рөл атқарады. Апоптозды және пролиферацияны реттеуге қатысатын Bcl-2 және HER2 ақуыздары ҰЕЖӨОагрессивті ағымымен және терапияға төзімділікпен байланысты болуы мүмкін. Олардың зерттеуі осы ауруды емдеудің жеке көзқарасын дамыту үшін өзекті болып табылады.

Зерттеу мақсаты – ұсақемесжасушалы өкпе обыры кезінде HER2 және Bcl-2 өзгерістерінің биологиялық және клиникалық маңыздылығын бағалау, сондай-ақ олардың аурудың болжамына және әртүрлі терапевтік стратегиялардың тиімділігіне әсерін талдау.

Әдістері: Бұл шолуда PubMed, Web of Science және Google Scholar дерекқорларында «биомаркерлер», «ұсақемесжасушалы өкпе обыры»,  «диагностика», «болжам», «тірі қалу қабілеттілігі» кілт сөздері бойынша медициналық әдебиеттерге электрондық іздеу жүргізілді. Шолуда соңғы бес жылда жарияланған, өкпе обырының ерте диагностикасы мен болжамындағы биомаркерлердің рөліне арналған орыс және ағылшын тілдеріндегі толық мәтінді мақалалар қамтылды.

Нәтижелер: Bcl-2 және HER2 экспрессиясы ҰЕЖӨО патогенезінде маңызды рөл атқарады. Апоптоздың реттеушісі Bcl-2 30-50% науқастарда анықталады және бұл ісіктің түрі мен сатысына байланысты  өршумен де, өмір сүрудің жақсаруымен де байланысты болуы мүмкін. HER2-дегі өзгерістер науқастардың 1-30%-ында кездеседі, көбінесе темекі шекпейтін әйелдердегі аденокарциномаларда байқалады және қолайсыз болжаммен әрі терапияға төзімділікпен байланысты. Қазіргі нысаналы препараттар, соның ішінде венетоклакс және HER2-ингибиторлары (трастузумаб дерукстекан, пиротиниб) тиімділігін көрсетіп, рецидивсіз өмір сүру ұзақтығын арттырады.

Қорытынды: Bcl-2 және HER2 зерттеу ҰЕЖӨО-ның молекулярлық механизмдерін түсінуге және емдеуге жекелендірілген тәсілді дамытуға мүмкіндік туғызады. Бұл ақуыздар перспективті биомаркерлер және емдеу үшін нысаналар болып табылады, сонымен қатар оларды кешенді бағалау емдеудің тиімділігін жоғарылату және болжамды жақсарту үшін клиникалық практикаға ендірілуі керек.